معرفي ٥٠٠ دانشگاه برتر جهان باز هم نامي از ايران نيست

وب سايت هاي خالي، علت اصلي ناكامي دانشگاه هاي ايران در ورود به فهرست جهاني است
فهرست ٥٠٠ دانشگاه برتر دنيا در سال ٢٠٠٧ اعلام شده است و متاسفانه باز هم نام هيچ يك از دانشگاه هاي ايران در اين فهرست ديده نمي شود.در اين فهرست دانشگاه هاي هاروارد، استنفورد و بركلي از آمريكا رتبه اول تا سوم را كسب كرده اند.

مقام هاي اول تا بيستم به جز ٣ مورد به دانشگاه هاي آمريكا تعلق دارد و تنها ٢ دانشگاه از كشور انگلستان -كمبريج و آكسفورد- به ترتيب در مقام هاي چهارم و دهم جاي گرفته اند. اما استثناي سوم متعلق به دانشگاه توكيو از كشور ژاپن مي شود كه مقام بيستم را به خود اختصاص داده و دانشگاه كيوتوي ژاپن نيز در رتبه ٢٩ جاي گرفته است. براساس آمار ويژه نامه آموزش عالي روزنامه تايمز (THES) و موسسه آموزش عالي دانشگاه جيوتانگ شانگهاي چين، قاره آسيا و اقيانوسيه با ٩٩ دانشگاه در مقام سوم از لحاظ شمار دانشگاه هاي منتخب قرار گرفته است. آمريكاي شمالي و لاتين با تفاوت اندك ١٠ دانشگاه به اين لحاظ پس از اروپا در مقام دوم قرار گرفته اند. از سوي ديگر در رقابت بين كشورها، آمريكا با ١٦٦ دانشگاه برتر، مقام اول را تصاحب كرده است. در رتبه بعدي انگلستان با مجموع ٤٢ دانشگاه جاي گرفته و آلمان با ٣١ دانشگاه مقام سوم را به خود اختصاص داده است. در مجموع ٣٨ كشور از سراسر جهان در اين فهرست جاي گرفته اند.
نكته قابل توجه، قرار نگرفتن نام هيچ يك از دانشگاه هاي ايراني در بين ٥٠٠ دانشگاه برتر جهان است. حتي در فهرست هاي جداگانه اين موسسه كه به شكل اختصاصي براي هر قاره در نظر گرفته شده است، نيز نامي از ايران به چشم نمي خورد. در بين فهرست ١٠٠ دانشگاه برتر آسيا و اقيانوسيه دانشگاه توكيو در مقام اول و كيوتوي ژاپن درمقام دوم قرار گرفته است. در اين فهرست نام دانشگاه هايي از تركيه، هند، كره جنوبي، ژاپن، نيوزيلند و استراليا به چشم مي خورد.در همين حال وبومتريك نيز اقدام به رده بندي هزار دانشگاه اول دنيا كرده كه در آن فهرست نيز هيچ دانشگاهي از ايران موفق به كسب رتبه نشده است. برترين دانشگاه ايران در اين رده بندي، دانشگاه تهران است كه در رده هزار و ٣٧٣ قرار گرفته است. دانشگاه صنعتي شريف نيز در رتبه ٢ هزار و ٢٥٥ جاي گرفته است.دكتر يعقوب فتح اللهي، معاون پژوهشي دانشگاه تربيت مدرس، در اين مورد مي گويد: رتبه بندي دانشگاه هاي جهان هر ساله با روش ها و معيارهاي مختلفي انجام مي شود و موسسه هايي كه به اين كار مبادرت مي كنند، متفاوتند. اين كه در سال ٢٠٠٧ نيز همانند سال ٢٠٠٦ هيچ يك از دانشگاه هاي ايران در فهرست ٥٠٠ دانشگاه برتر دنيا قرار نگرفته، ناشي از عوامل متعددي است كه مهم ترين آن دسترسي نداشتن سازمان هاي ارزيابي كننده به اطلاعات لازم در خصوص دانشگاه هاي ايران است. به عبارت ديگر با توجه به اين كه اطلاعات جامع و كاملي در اختيار موسسه ها قرار نمي گيرد، آن ها با اطلاعات ناقص دانشگاه هاي ما را ارزيابي مي كنند، بنابراين در اين بررسي بعضي از شاخص ها و فعاليت هاي دانشگاهي ما از قلم مي افتد. شايد تنها شاخصي كه به راحتي در دسترس متخصصان امر رتبه بندي قرار دارد، تعداد مقاله هاي منتشر شده در مجله هاي معتبر علمي ISI و تعداد مراجعات و استنادهاي بين المللي به آنهاست. در مورد بقيه شاخص ها مانند تعداد محققان و پژوهشگران، تعداد اعضاي هيئت علمي، تعداد دانشجويان و نسبت تعداد اعضاي هيئت علمي به تعداد دانشجويان آمار دقيقي وجود ندارد بنابراين آمار اين شاخص هاي بسيار مهم در بررسي هاي موسسه هاي ارزيابي لحاظ نمي شود و نتيجه اين مي شود كه نام هيچ يك از دانشگاه هاي ايران در فهرست ٥٠٠ دانشگاه برتر جهان ديده نمي شود.معاون پژوهشي دانشگاه تربيت مدرس با يادآوري اين مسئله كه اطلاعات دانشگاه هاي ما براي موسسه هاي ارزيابي كننده قابل رويت نيست و آن ها به طور غيرمستقيم و گاه غيرواقعي اقدام به گرفتن آمار و اطلاعات مي كنند، تاكيد مي كند: بايد تمام اطلاعات دانشگاه ها را در وب سايت آنها قرار دهيم. مطالب اين وب سايت ها بايد به طور كامل مشخصات و فعاليت هاي تحقيقاتي و آموزشي دانشگاه ها را در بر بگيرد تا هر فرد يا موسسه اي در ايران يا خارج از كشور با مراجعه به وب سايت يك دانشگاه بتواند ارزيابي دقيق و واقعي از آن داشته باشد.نام دانشگاه هاي ما متاسفانه در بين ١٠٠ دانشگاه برتر آسيا هم ديده نمي شود. سال گذشته هم همين مسئله موجب شد كه مقام معظم رهبري دستور بررسي علت موضوع و ارائه راهكارهاي علمي لازم براي جلوگيري از تكرار مشكل را در سال هاي بعد صادر فرمايند. اما پرسش اينجاست كه چرا ما در طول يك سال نتوانستيم كاري انجام دهيم. دكتر فتح اللهي در پاسخ به اين سوال مي گويد: علت ايجاد اين مشكل به ميزان ٨٠ تا ٩٠ درصد به نبود اطلاعات لازم در مورد دانشگاه ها برمي گردد. وزارت علوم بايد هرچه سريع تر نسبت به رتبه بندي داخلي دانشگاه ها اقدام كند. با شرايط فعلي و در نبود چنين فضايي، دانشگاه ها رقابتي در جمع آوري و آمارسنجي اطلاعات خود نمي كنند.به گفته دكتر فتح اللهي، خلاء اطلاعاتي موجود در مورد دانشگاه ها باعث ايجاد مشكلاتي از قبيل لحاظ نشدن مراكز دانشگاهي فعال ما در فهرست دانشگاه هاي برتر دنيا مي شود. براي جلوگيري از تكرار اين مسئله، بايد پايگاه هاي اطلاعاتي دانشگاه ها قوي شود و وزارت علوم يا يك نهاد خصوصي متولي جمع آوري اطلاعات دانشگاه هاي ايران براساس شاخص هاي معتبر علمي بين المللي جهان شود و مهم تر از همه آن كه اين اطلاعات را دانشگاه هاي ما بپذيرند.وي در مورد شاخص هاي موثر در رتبه بندي دانشگاه ها توسط موسسه هاي معتبر بين المللي مي افزايد: فعاليت هاي تحقيقاتي و آموزشي ٢ شاخص بسيار مهم است. فعاليت هاي تحقيقاتي شامل تعداد مقاله هاي منتشر شده هر دانشگاه در فهرست نشريه هاي علمي معتبر (ISI)، تعداد مراجعات، ميزان بهره برداري از اين مقاله ها، تعداد اختراعات و پتنت ها، ميزان فضاي تحقيقاتي، تجهيزات تحقيقاتي و بودجه پژوهشي يك دانشگاه است و فعاليت هاي آموزشي شامل تعداد دانشجويان، تعداد اعضاي هيئت علمي، نسبت اين دو به هم، تعداد دانشجويان خارجي، تعداد اعضاي هيئت علمي دانش آموخته از دانشگاه هاي معتبر خارجي و ميزان اشتغال دانش آموختگان همان دانشگاه مي شود.
رتبه بندي دانشگاه ها در حقيقت معياري از سطح كيفي يك دانشگاه در سطح جهان ارائه مي كند.دكتر بهزاد سلطاني مديركل پژوهشي وزارت علوم نيز دراين باره مي گويد: به چند دليل دانشگاه هاي ما در سال ٢٠٠٧ نيز در فهرست ٥٠٠ دانشگاه برتر دنيا قرار نگرفت البته ما به ويژه پس از بيانات و تاكيدات مقام معظم رهبري در سال گذشته براي پي گيري جدي اين مسئله، در حال رفع اشكالات موجود هستيم. يكي از عوامل مهم دخيل در اين امر، نوشتن نام يك دانشگاه به اشكال مختلف به زبان انگليسي است. ما در بررسي هاي انجام شده پي برديم كه نام يك دانشگاه به ١٩ شكل مختلف در آدرس مقاله هاي ارسالي اعضاي هيئت علمي و دانشجويان نوشته شده است. بنابراين از ٣ ماه پيش طي بخشنامه اي از تمام دانشگاه ها خواستيم يك ساختار انگليسي استاندارد براي نامشان انتخاب كنند. در حال حاضر ٨٠ دانشگاه نام استاندارد انگليسي شان را اعلام كرده اند. اين كار تاثير بسيار زيادي در وارد شدن نام دانشگاه هاي ايران در فهرست ٥٠٠ دانشگاه برتر دنيا خواهد داشت.دكتر سلطاني مي افزايد: پس از تاكيد مقام معظم رهبري در مورد رفع موانع جاي گيري دانشگاه هاي ايران در نظام رتبه بندي جهاني، تلاش هاي زيادي از سوي وزارت علوم صورت گرفته و جلسه هاي متعددي تشكيل شده است كه به طور قطع در سال هاي آينده شاهد نتايج مثبت آن خواهيم بود.دكتر صالحي نايب رئيس سازمان كنفرانس اسلامي در حوزه دانش و فناوري نيز مي گويد: در پي تاكيدات مقام معظم رهبري، سازمان كنفرانس اسلامي تلاش هاي مثبتي را در خصوص رتبه بندي دانشگاه هاي جهان اسلام انجام داده است. معيارهاي رتبه بندي دانشگاه هاي جهان اسلام، بسيار جامع و كامل است و دربرگيرنده شاخص هاي موسسه هاي معتبر ارزيابي كننده دنيا نيز مي باشد.

نوشته شده در یکشنبه پانزدهم اردیبهشت 1387 توسط علی پور اکبر | لينك ثابت |